Birden fazla meme başı-areola kompleksinin bulunmasına politeli, birden fazla meme dokusunun oluşmasına ise polimasti adı verilir. En sık aksiller bölgede görülür. Meme başı ve areolanın oluşmamasına ateli, memenin oluşmamasına ise amasti denir. Memenin tam olarak gelişmeyip küçük kalması hipomasti olarak adlandırılır.

Hipomasti veya amasti ile birlikte pektoral kasların ya da göğüs bölgesindeki diğer kasların yokluğu, el ve kol anomalileri ile kostokondral bileşke anomalilerinin eşlik ettiği doğumsal anomali Poland Sendromu olarak tanımlanmıştır.

Gelişimsel Bozukluklar

Ergenlik döneminde memeler eşit şekilde büyümeyebilir. Nedeni bilinmeyen bu bozukluklar idiyopatik asimetri olarak adlandırılır. Bu hastalarda memelerden biri hipoplastik olabilir veya diğer meme aşırı büyüyebilir. Ergenlik döneminden sonra bir ya da her iki memenin aşırı büyümesinin, meme dokusunun östrojen hormonuna karşı aşırı duyarlılığı ile ilişkili olabileceği düşünülmektedir. Bu tür meme büyümesine virginal hipertrofi adı verilir. Bazı olgularda kendiliğinden gerileyebilir. Gerilemeyen durumlarda 18 yaşından sonra meme küçültme ameliyatı uygulanabilir. Gebelik ve emzirme döneminde memeler aşırı büyüyebilir ve bu dönem sonrasında küçülmeyebilir. Makromasti-gigantomasti olarak adlandırılan bu durum, redüksiyon mamoplasti ile düzeltilebilir.

Jinekomasti

Erkeklerde bir veya her iki memenin kadın memesine benzer şekilde büyümesine jinekomasti adı verilir. Nedeni tam olarak belirlenememiş olmakla birlikte östrojen-androjen dengesizliğinin etkili olabileceği öne sürülmektedir. Erişkin erkeklerde görülen jinekomastinin nedeni araştırılmalıdır. Kortizon, simetidin, narkotik ilaç ve maddeler, penisilamin ve bazı antiepileptik ilaçlar jinekomastiye neden olabilir. Böbrek ve karaciğer yetmezliği de jinekomasti ile ilişkili olabilir. Bazı testis tümörlerinde tek veya çift taraflı jinekomasti görülebileceğinden testis muayenesi ve ultrasonografik inceleme yapılmalıdır.

Tek taraflı meme büyümesi durumlarında meme kanserinin erkeklerde de görülebileceği göz önünde bulundurulmalı; mamografi ve ultrasonografi bu açıdan değerlendirilmelidir. Gerekli durumlarda ince iğne aspirasyon biyopsisi veya tru-cut biyopsi uygulanabilir. Ergenlik döneminde ortaya çıkan jinekomasti genellikle 6-12 ay içinde geriler. Gerilemeyen hastalarda büyümüş meme bezi dokusu cerrahi olarak ve/veya liposuction yöntemiyle çıkarılabilir.

Meme Enfeksiyonları

Meme enfeksiyonları emziren kadınlarda sık görülür. Meme başındaki çatlaklardan ve süt kanallarından içeri giren bakteriler enfeksiyona neden olabilir. Genellikle emzirmenin başlamasından 3-4 hafta sonra memede şişlik, kızarıklık ve ağrı ile birlikte ateş yüksekliği ortaya çıkabilir. Tedavide penisilin veya sefalosporin grubu antibiyotikler kullanılabilir. Sıcak kompres uygulanması önerilebilir.

Apse oluşması durumunda her apsenin ayrı ayrı boşaltılması gerekebilir. Bunun yanında geniş spektrumlu antibiyotik tedavisi uygulanabilir, emzirmeye geçici olarak ara verilmesi gerekebilir ve meme özel süt sağma pompalarıyla boşaltılabilir.

Kronik meme enfeksiyonları; tüberküloz, yüzeyel ve derin mantar enfeksiyonları ve sifiliz gibi nedenlere bağlı olarak gelişebilir.

Mondor Hastalığı: Meme ve göğüs duvarındaki yüzeyel toplardamarların tromboflebiti olarak tanımlanır. Yaklaşık 2-6 hafta içinde kendiliğinden gerileyebilir. Salisilatlar ve antiinflamatuvar ilaçlar belirtilerin azalmasına katkı sağlayabilir. Meme kanseri ile ilişkisi kesin olarak belirlenmemiştir.

Mastodini (Mastalji)

Meme ağrısı anlamına gelir. Kesin nedeni tam olarak bilinmemekle birlikte östrojen-progesteron dengesizliği, prolaktin yüksekliği veya salgılanma ritmindeki bozukluklar, duktus ektazisi ve büyük, gergin duvarlı kistlerin varlığı başlıca nedenler arasında değerlendirilir.

İki farklı ağrı tipi tanımlanmıştır: 1- Siklik ağrılar, 2- Siklik olmayan ağrılar. Siklik ağrı genellikle adet döneminden önce belirginleşen ve adetin başlamasıyla azalan veya kaybolan ağrıdır. Siklik olmayan ağrıların ise adet dönemiyle ilişkisi bulunmaz. Bu ağrılar genellikle daha keskin ve belirli bir bölgede sınırlıdır.

Fibrokistik Değişiklikler (FKD)

Fibrokistik değişiklik; mikroskobik veya büyük kistler (çapı 3 mm'den büyük), apokrin metaplazi, epitelyal hiperplazi, adenozis ve fibrozis ile karakterize bir durumdur. Genellikle üreme çağındaki, 25-50 yaş arasındaki kadınlarda görülür. Hastaların çoğunda adet öncesi dönemde başlayan ve adetle birlikte azalan meme ağrısı, memede şişlik ve ele gelen kitleler başlıca yakınmalar arasındadır.

Tanı, ultrasonografide düzgün sınırlı ve ince duvarlı kistlerin görülmesiyle desteklenir.

Memede saptanan proliferatif olmayan ve proliferatif lezyonlar, taşıdıkları meme kanseri riskinin derecesine göre sınıflandırılır (Tablo 1). Fibrokistik değişiklik için kesin bir tedavi bulunmamaktadır. Hastalar kafein tüketiminin azaltılmasından, doymuş yağ oranı düşük bir beslenme düzeninden ve stres faktörlerinin azaltılmasından yarar görebilir.

Histolojik İncelemeye Göre Karsinom Saptanmayan Meme Dokularının Göreceli İnvaziv Meme Kanseri Riskine Göre Sınıflandırılması (Tablo 1)

Düşük Risk (Risk Artışı Yok)

Apokrin değişiklikler
Duktus ektazisi
Hafif epitelyal hiperplazi (olağan tip)
Hafif artmış risk (1,5-2 kat)
Orta veya ileri derecede epitelyal hiperplazi (olağan tip)
Sklerozan adenozis
İntraduktal papillom

Orta Derecede Artmış Risk (4-5 Kat)

Atipik duktal hiperplazi (ADH)
Atipik lobüler hiperplazi (ALH)
ADH ve ALH'nin karma formları

Yüksek Risk (8-10 Kat)

Duktal karsinoma in situ (DCIS)
Lobüler karsinoma in situ (LCIS)