Yandex

Meme Kanseri

Meme Kanseri Nedir?

Meme kanseri; meme dokusundaki hücrelerde gelişen kanser türüdür. Genellikle kadınlarda görülen süt bezleri ya da süt kanallarını oluşturulan hücrelerde oluşmaktadır. Kontrolsüz çoğalma ve başka organlara yayılma potansiyeli gösteren tümörlere denilmektedir. Kadınlarda en sık görülen kanser türüdür. Akciğer kanserinden sonra en sık ölüme sebep olan kanser türüdür.

Kadınların her ay periyodik olarak elle müdahaleleri ve anormallik fark ettiklerinde doktora başvurmaları meme kanserinin erken teşhis edilmesini ve tedavi sürecine başlanmasını sağlamaktadır. Kadınların özellikle 40 yaşından sonra her yıl periyodik olarak klinikte muayene olması önerilmektedir. Mamografi taraması ile meme kanseri teşhis edilebilmektedir. Tarama yöntemlerinin gelişmesi ve erken tanı sayesinde tedavi süreci ve ameliyat çok daha konforlu bir şekilde sağlanmaktadır.

Meme kanseri 2007 istatistiklerine göre kadınlarda görülen en sık kanser türüdür, tüm kanserlerin % 26’sını oluşturur. Akciğer kanserinden (% 26) sonra kansere bağlı ölümlerde ikinci sırayı meme kanseri (% 15)  alır. Meme kanserinde bir çok risk faktörü olmasına rağmen (Tablo 1) meme kanseri gelişen kadınların % 70’sinde hiç bir risk faktörü bulunmamaktadır.

Meme Kanseri ve Özel Durumlar 

Gebelik ve Meme Kanseri :

Meme kanseri gebelik döneminde görülen kanserler arasında sıklık ve mortalite açısından ilk sırada yer alır. Görülme sıklığı % 0.2 – % 3.8 arasında olup ortalama her 3000 gebelikte bir ortaya çıkmaktadır. Ortalama görülme yaşı 32-38 yaştır.

Klinik olarak şüpheli kitlelere ince iğne aspirasyon biyopsisi (iiab) yapılmalıdır. Evre I-II’de kemik sintigrafisi gebelik sonuna kadar ertelenebilir.

Gebelikle ilişkili meme kanserlerinin cerrahi tedavisinde seçkin yöntem modifiye radikal mastektomidir. Radyoterapinin gebelik süresince fetüs için zararları vardır. Meme koruyucu cerrahi ikinci trimester sonu ve sonrasında; radyoterapi doğum sonrasına bırakılarak yapılabilir. Hormon tedavisi, tamoksifen ve aromatoz inhibitörlerinin fetüse potansiyel yan etkilerinden dolayı doğum sonrasına kadar geciktirilmelidir.

Erkek Meme Kanseri

Tüm meme kanserlerinin % 1’den azını erkek meme kanseri oluşturur. Kadınlardan 5-8 yaş daha geç tanı konulur. 5-93 yaş arasında görülmesine rağmen, ortalama görülme yaşı 60-65 yaş arası olarak tespit edilmiştir.

Erkekteki meme kanserlerinin % 40 kadarı jinekomasti ile birlikte bulunur.

Erkek meme kanserlerinin genel tedavi prensipleri kadındaki ile aynıdır. Meme ve aksillaya lokalize hastalıkta yapılacak ameliyat modifiye radikal mastektomidir. Metastatik hastalıkta orşiektomi, adrenalektomi ve hipofizektomi gibi ablativ hormonal tedaviler yapılabilmektedir.

Bilateral Meme Kanseri

Lobuler karsinoma in situ’da, BRCA 1-2 taşıyıcalırında, meme kanseri gelişme riski yüksek olan hastalarda yapılabilen proflaktik mastektomide meme kanseri riskini tam olarak ortdan kaldırmasada meme kanseri görülme oranını %85-90 azaltabilir. Bilateral meme kanserinin tedavi prensipleri tek taraflı meme kanseri ile aynıdır. Meme koruyucu cerrahi uygun hastalarda uygulanabilir.

Paget Hastalığı

Paget hastalığı memenin duktal sisteminin herhangi bir yerinde gelişen intraduktal karsinomun meme başı ve areolayı infiltre etmesi sonucu ortaya çıkan meme hastalığıdır. En sık görülme yaşı 55-60 arasıdır. Genellikle tek taraflıdır. Paget hastalığında çoğunlukla ekzamaya benzer bir şekilde ülserasyon gösteren meme başı görünümü olur. Meme başı areola değişiklikleri bulunan bir hastada, kesin tanı için meme başı ve areoladan tam kat biyopsi yapılır.

Cerrahi tedavi seçiminde genellikle mastektomi tercih edilmekle birlikte uygun vakalarda meme koruyucu cerrahi uygulanabilir.

İnflamatuar Meme Kanseri

İnlamatuar meme karsinomu memenin kırmızı, sıcak, ödematöz bir hal aldığı mastiti taklit eden klinik bir tanımdır. Üç yıllık prognozu % 30-40 olan, lokal ileri bir meme tümörüdür. Evrelemede inflamatuar meme kanseri T4 olarak evrelendirilir. Neoadjuvan kemoterapi tümör çapını küçültür ve nüks riskini azaltır. Ardından uygun hastalarda modifiye radikal mastektomi uygulanır. Sonrasında adjuvan kemoterapi ve radyoterapi yapılarak tedavi tamamlanır.

Meme Kanserinde Risk Faktörleri

Tümör (T)

Tx: Primer tümör değerlendirilemiyor

To: Primer tümör yok

Tis: İnsitu kanser

  • Tis (DCİS): Duktal karsinoma insitu
  • Tis (LCİS): Lobüler karsinoma insitu
  • Tis (Paget): Kitlesiz paget hastalığı

T1: Tümörün en geniş çapı 2.0 cm ye kadar

  • T1mic: Mikroinvaziv tümör çapı 0.1 cm veya daha az
  • T1a: Tümör çapı 0.5 cm veya altında
  • T1b: Tümör çapı 0.5-1.0 cm arasında
  • T1c: Tümör çapı 1.0-2.0 cm arasında

T2: Tümörün en geniş çapı 2.0-5.0 cm arasında

T3: Tümörün en geniş çapı 5.0 cmden büyük

T4: Boyutları ne olursa olsun deri veya

göğüs duvarına yayılmış tümör

  • T4a:Göğüs duvarına yayılmış tümör
  • T4b:Meme derisinde ödem ülser ya da satellit deri nodülleri
  • T4c:T4a ve T4bnin birlikte olması
  • T4d:İnflamatuar karsinom

Meme Kanseri

Yaş:

Meme kanseri daha çok postmenopozal dönemde görülür. Meme kanseri sıklığı menopoza kadar her 10 yılda iki katına çıkar. 65 yaş üstündeki kadınlarda genç kadınlara göre risk 6 kat fazladır.

Genetik Faktörler:

Meme ve over kanserine yatkınlık genleri olarak tanımlanan BRCA1 ve BRCA2 17 ve 13. kromozomda yerleştirmiştir. BRCA1 geni olan kadınların yaşamları boyunca % 60-85 meme kanseri, % 10-40 over kanseri gelişme riski vardır. BRCA2 geni ailevi olgularda meme kanserinin ortaya çıkışında ve bilateral oluşumunda rol alan bir gendir. Bu geni taşıyanlarda meme kanseri oluşma riski % 87’dir.

Aile Hikayesi:

Ailesinde meme kanseri hikayesi olmak meme kanseri için önemli bir risk faktörüdür. Bu risk ailedeki birinci derece akrabalarda (anne, kızkardeş, kızı) meme kanseri olanlarda daha yüksektir. Ailedeki meme kanserli hasta sayısı artınca bu risk artar. Meme kanserli hastaların anneleri normal populasyona oranla 2 kat, kızkardeşleri ise 2.5 kat meme kanseri gelişme riskine sahiptir. Kanserin bilateral olması meme kanseri riskini 5 kat artırır. Premenopozal bilateral kanseri olan bir hastanın yakınlarında risk artışı 9 kattır. Anne ve kızkardeşinde meme kanseri bulunan bir genç kadında yaşam boyu meme kanseri gelişme riski % 50’dir.

Menarş ve Menopoz Yaşı:

Erken menarş ve geç menopoz, kadınların hormonlara maruz kaldığı süreyi arttırdığından dolayı artmış meme kanseri riski ile birliktedir. Menarşın geciktirildiği her yıl meme kanseri riskini % 20 azaltmaktadır.

55 yaşından sonra menopoza giren kadınlarda meme kanserine yakalanma riski, 45 yaşından sonra menopoza girenlerin iki katı kadardır.

İlk Hamilelik-İlk Doğum Yaşı:

Nulliparite ve ilk doğumu geç yaşta yapmak meme kanseri riskini artırırken erken yaşta doğumla sonlanmış gebelik meme kanseri riskini -13 azaltmaktadır. İlk doğumun 30 yaşından sonra yapan kadınlar 20 yaş öncesinde ilk doğum yapan kadınlara göre 2 kat fazla kanser riskine sahiptir. Paradoksal olarak, 35 yaş sonrasında hamilelikteki risk nullipar kadınlara göre daha fazladır. Erken yaşta 2. doğum meme kanserinde ek azalma sağlar.

Laktasyon:

Bazı çalışmalar laktasyonun meme kanseri riskini azalttığını ileri sürmektedir.

Geçirilmiş Meme Kanseri:

Meme kanseri tanısı olan hastalarda diğer taraf için meme kanseri gelişme riski her yıl için % 0.5-1’dir. Bu risk meme kanseri tanısı konulduğu yaşa göre değişir.

Benign Meme Hastalığı:

Basit kist, fibrozis, basit fibroadenom, duktus ektazisi gibi proliferasyon olmayan selim lezyonlar riski artırmaz (Tablo 2). Atipik hiperplazi olan kadınlarda 4.5 kat, atipik hiperplazi yanında birinci derece yakınında meme kanseri öyküsü olanlarda 9 kez risk artışı olur.

Oral Kontraseptifler (OKS):

OKS kullanımı ile meme kanseri ilişkisi tartışmalıdır.

Hormon Replasman Tedavisi (HRT):

HRT’nin uzun süre kullanımı ile meme kanseri arsında risk artışında bir ilişki mevcuttur. Risk artışı daha çok kombine preperatlarla olmaktadır. Östrojen ve progesteron kombinasyonlarının 5 yıl kullanımı %26 risk artışına sebep olur.

Obezite:

Obezite postmenopozal hastalarda riski iki kat artırmasına karşın premenopozal kadınlarda obezite koruyucu gibi görünmektedir.

Alkol:

Çalışmalarda alkol alımının meme kanseri riskini artırdığı göstermektedir. Günde 15 gr veya daha fazla alkol tüketimi içmeyenlere göre riski %50 artırır.

Diyet:

Yağdan zengin diyet ile beslenme ile meme kanseri riski artışı konusunda karşıt görüşler mevcuttur. A, C ve E vitamini alımı, premenopozal meme kanseri insidansını azaltabilmektedir.

Sigara:

Fiziksel aktivite:

40 yaş altında haftada 4 saat veya daha fazla egzersiz yapan kadınların meme kanseri riski, hiç egzersiz yapmayan kadınlara göre % 60 azalır.

Radyasyon:

Radyasyona bağlı meme kanseri gelişimi radyasyona maruz kalma süresi ile ilişkilidir ve uzun sürede gelişir. 40 yaşından sonra mamografi risk artışı anlamlı değildir ve tarama mortalitede azalma ile birliktedir.