İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi

Adres: İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Yerleşkesi Cerrahpaşa - Fatih
Telefon: 0212 414 30 00
Email: erhuneyuboglu@gmail.com

Medical Park Bahçelievler

Adres: Kültür Sok. No:1 E5 Yolu Bahçelievler Metro Durağı Üstü
Telefon: 0212 484 14 84

Erhun Eyüboğlu Videoları

Erhun Eyüboğlu Videoları

  • MORBİD OBEZİTE

    Hayatı, tehlikeye sokan hastalıkların gelişimine katkı sağlamaktadır.

    Devamı
  • REFLÜ

    Reflü hastalığı, günümüzde tedavisi mümkün bir hastalıktır.

    Devamı
  • TEM YÖNTEMİ

    TEM Yöntemi’nin avantajları nelerdir?

    Devamı
  • LAPAROSKOPİK CERRAHİ

    LAPAROSKOPİK Cerrahi hakkında yazı gelecek…

    Devamı
  • SILS YÖNTEMİ

    Artık, ameliyat izi kalmayacak…

    Devamı

Akut Pankreatit ve Tedavisi

AKUT PANKREATİT

Akut pankreatit (AP) pankreasın, komşu organlar ve uzak sistemleri de etkileyebilen akut enflamasyonu olarak tanımlanmaktadır. Şiddetli pankreatit, hastalığın mortalitesi yüksek, lokal veya sistemik komplikasyonların ortaya çıktığı tipidir. Hastalığın etyolojisinde en sık safra taşları ve alkol kullanımı yer almaktadır.

Akut pankreatit etyolojisinde çeşitli faktörler yer alır (Tablo:1).

Tablo 1: Akut pankreatitte etyolojik faktörler

  • Alkolizm
  • Safra taşları
  • Endoskopik retrograd kolanjiyopankreatikografi (ERKP)
  • Pankreas divisum
  • Travma
  • Duktal tıkanıklık (örneğin tümöre bağlı tıkanıklıklar)
  • Enfeksiyon
  • İlaçlar (azatioprin, östrojenler, tiyazidler vs.)
  • Metabolik bozukluklar (örneğin, hipertrigliseridemi)
  • İskemi
  • İdyopatik

Akut pankreatitli hastalarda en sık görülen yakınma karın ağrısıdır. Hastalarda bulantı ve kusma sıklıkla görülür. Paralitik ileus, sarılık, batında kitle, iştahsızlık ve ateş de hastalığın kliniğinde yer alır. Nekrotizan pankreatitte fasyal planlara kanama sonucu belin iki yanında (Grey-Turner bulgusu) ve göbek çevresinde (Cullen belirtisi) ekimozlara rastlanabilir. Bunlar çok iyi bilinen ancak çok ender görülen klinik bulgulardır.

Amilaz tayini halen en sık kullanılan parametredir.

Amilaz: Pankreatitin ilk 12-24 saatinde en yüksek düzeyine kadar yükselir, daha sonra 4 ila 7 gün içinde normal değerlerine iner. Amilaz değerinin 1000 IU seviyesinin üzerine çıkmasının akut pankreatit için tanısal olduğu kabul edilmektedir.

Lipaz: Kan lipaz düzeyindeki ileri derecede artış pankreatit için patognomonik kabul edilir.

Akut pankreatitte toraks grafisinde solda, bazal atelektazi, diafragma yükselmesi ve plevral effüzyon saptanabilir. Pankreasın enflamasyonunun oluşturduğu lokal ileus ile duodenumda hava görüntüsü, jejunumda gaz gölgesinin olduğu “sentinel loop” ve kolonda sol tarafta hava yokken sağda geniş kolonik gazın olduğu  “cut-off” belirtileri görülebilir.

Ultrasonografi

Yararlı ve non-invaziv bir yöntemdir.

Bilgisayarlı tomografi (BT)

Teşhise giden yolda en değerli görüntüleme yöntemlerinden biridir.

Manyetik Rezonans (MR)

MR bir diğer görüntüleme yöntemidir.

ERCP

Kendisi pankreatit nedeni olabilen ERCP, pankreatit görüntülemesinde çoğu zaman hekimler tarafından sakınılan bir yöntem olmuştur. Ancak hastalığın önemli bir nedeni olan safra taşlarının değerlendirilmesi ve koledok taşlarının temizlenmesinde ERCP değeri tartışılmaz bir yöntemdir.

Tablo 1: RANSON KRİTERLERİ

(SAFRA TAŞI PANKREATİTİ)

BAŞVURUDA

•       YAŞ >70

•       LÖKOSİT >18000/mm3

•       KAN ŞEKERİ >220mg/dl

•       SERUM LDH >400 IU/dl

•       AST >250 U/dl

İLK 48 SAAT İÇİNDE

•       HEMATOKRİT DEĞERİNİN  %10 ÜZERİNDE AZALMASI

•       BUN >2mg/dl ÜZERİNDE ARTMASI

•       SERUM KALSİYUM DEĞERİNİN <8 mg/dl düşmesi

•       BAZ AÇIĞI >5 mEq/L

•       TAHMİNİ SIVI SEKESTRASYONU  >4 L

RANSON KRİTERLERİ

(SAFRA TAŞI PANKREATİTİ DIŞINDAKİLER)

BAŞVURUDA

•       YAŞ >55

•       LÖKOSİT >16000/mm3

•       KAN ŞEKERİ >200mg/dl

•       SERUM LDH >350 IU/dl

•       AST >250 U/dl

İLK 48 SAAT İÇİNDE

•       HEMATOKRİT DEĞERİNİN  %10 ÜZERİNDE AZALMASI

•       BUN >5mg/dl ÜZERİNDE ARTMASI

•       SERUM KALSİYUM DEĞERİNİN <8 mg/dl düşmesi

•       BAZ AÇIĞI >4 mEq/L

•       TAHMİNİ SIVI SEKESTRASYONU  >6 L

•       ARTERYEL Pa O2 <60 torr

 

Hastalığın şiddetini saptamak için çeşitli skorlama sistemleri önerilmiştir.

AKUT PANKREATİTİN KOMPLİKASYONLARI

Lokal Komplikasyonlar

Pankreas Psödokisti

Pankreas psödokisti (PP), akut pankreatit, kronik pankreatit veya pankreas travması sonucu gelişen, fibröz bir doku veya granülasyon dokusuyla çevrili ve içi pankreas sıvısıyla dolu yapıdır. PP’lerde spontan gerileme ilk altı hafta içinde görülebilmektedir. 6 haftalık sürede gerilemeyenler veya çapı 6 cm’yi aşan PP’ler, pankreas kanalında patolojilerin (darlık, taş, rüptür vs.) veya çoklu PP varlığı sayılabilir.

PP’lerin dekompresyonunda üç farklı tedavi yöntemi seçilebilir: invaziv radyolojiyle eksternal, endoskopik ve cerrahi yöntemlerle internal drenaj.

PP tedavisinde halen en yaygın uygulanan tedavi yöntemi cerrahi internal drenajdır. Yerleşimine göre PP mide, duodenum veya jejunuma anastomoze edilebilir; kuyruk yerleşimli veya pankreas kanal tıkanıklığı olan kistlerde distal pankreatektomi de uygulanabilir.

Pankreas Apsesi

Pankreas apsesi genellikle PP’nin veya nekrozun enfekte olması sonucu ortaya çıkmaktadır .

Pankreas apsesi tedavisinde drenaj şarttır. Bu amaçla perkütan, endoskopik veya cerrahi yöntemlerden biri seçilebilir.

Kanama

Akut pankreatitin yaşamı tehdit edici komplikasyonlarından biri kanamadır. Akut pankreatite bağlı gelişen nekroz, apse veya psödokist çevredeki damarlarda hasara neden olabilir ve %1.2-14.5 arasında değişen oranlarda ölümcül kanamalara yol açabilir.

Şoktaki bir hastada veya invaziv radyolojik tedavi olanağının bulunmadığı koşullarda uygun tedavi cerrahidir. Cerrahi tedavide çeşitli hemostaz teknikleri ve packing uygulanabilir.

Sinistral Portal Hipertansiyon ve Gastrointestinal Kanama

Akut pankreatitin lokal komplikasyonlarından biri splenik ven trombozu (SVT) ve buna bağlı gelişen sinistral portal hipertansiyondur. SVT nedeniyle gelişen özefagus ve mide varisleri gastrointestinal kanamalara yol açabilir. Bu komplikasyonun tedavisinde endoskopik skleroterapi veya bant ligasyonu uygulanabilir.

Pankreas Kanalı Darlığı

Pankreas kanalı akut pankreatitin iyileşme sürecinde doku hasarının fibrozis ile iyileşmesi sonucu ortaya çıkabilir ve sonucunda tekrarlayan karın ağrısı, hiperamilazemi ve distal kanal genişlemesine neden olabilir .

Mide Çıkışı ve Bağırsak Tıkanıklığı, Bağırsak Perforasyonu

Şiddetli akut pankreatitli hastaların yaklaşık %10’unda mide çıkışındaki tıkanmaya bağlı olarak şiddetli kusmalar ve yüksek miktarda nazogastrik drenaj görülebilir.

Sistemik komplikasyonlar

Solunum yetersizliği akut pankreatitin önemli komplikasyonlarındandır ve mortalitenin en az üçte birinden sorumludur.

Akut pankreatitin seyri sırasında bazı kardiyovasküler değişiklikler ve sorunlar beklenir.

Akut pankreatit sırasında olguların bir bölümünde sarılık gelişir.

Akut pankreatit sırasında etkilenen gastrointestinal sistemin önemli bir belirtisi ileustur.

Akut pankreatitte oligüri ve anüriyle giden renal komplikasyonlar görülebilir.

Multi-Organ Yetersizliği (MOF) akut pankreatit hastalığının seyrinde olguların yaklaşık %20 oranında görülen bir komplikasyondur.

TEDAVİ:

MEDİKAL TEDAVİ

Klinik veriler ve laboratuar tetkikleri ile teşhisin doğrulanmasını takiben akut pankreatit hastalarına öncelikle uygulanacak tedavi, medikal tedavidir. Hastaların tümünde standart tedavi intravenöz sıvı resüsitasyonu, elektrolit replasmanı ve analjezik tedavisini içerir.

Geçtiğimiz 20 yıl içerisinde nekrotizan pankreatitte uygulanan ameliyatlar nekrozektomi ve drenaj, “ second – look” laparotomiler, nekrozektomi ve packing veya postoperativ lavaj işlemleri olarak sayılabilir.

Cevap yaz